|
Prof. Alicja Lewanderska – Quednau - PL/DE/BG
To偶samo艣膰 – tolerancja, patriotyzm a identyfikacja.
Wst臋p. - Teoria i praktyka.
To偶samo艣膰 – kojarzy si臋 z identyfikacj膮 i identyczno艣ci膮. To偶samo艣膰 wg teoretycznych schemat贸w nale偶y podci膮gn膮膰 do element贸w spo艂ecznych, kulturowych, psychologicznych i politycznych. Zatem to偶samo艣膰 umacnia wi臋zi narodowe i pa艅stwowe, jej zanik czy brak wyst臋powania mo偶e spowodowa膰 ich rozpad. W zale偶no艣ci od moralnych element贸w, jak te偶 od stopnia dojrza艂o艣ci jednostek czy grup mog膮 pojawi膰 si臋 elementy wsp贸艂pracy, ale te偶 sprzyjaj膮ce warunki do walki.
Istotny problem z czym, czy z kim si臋 cz艂owiek uto偶samia czy samookre艣la sw膮 identyfikacj臋, zale偶y od emocji czy uczuciowej percepcji. Generalnie jednak powtarzaj膮 si臋 cztery elementy uto偶samiania si臋 czy identyfikacji jednostki czy grupy. Do nich zalicza si臋 艂膮czno艣膰 – terytorialna, (rodzinno艣膰, region, miejsce gdzie czuje si臋 u siebie, gdzie mieszka) oznacza to w艂asne domostwo, 艣rodowisko naturalne itp. – to偶samo艣膰 rejestruje te偶 tzw. obszar osobowo艣ci, czyli umiej臋tno艣膰 lub ch臋膰 b膮d藕 niech臋膰 do akceptacji historii og贸lnej i kulturowej. Ma to zwi膮zek z interpretacj膮 i atestacj膮.
Atestacja oznacza膰 mo偶e samo potwierdzenie subiektywne, jak i por臋czenie. Nale偶y przy tym uwzgl臋dni膰 jednak element manipulacji ze strony jednostki jak te偶 grupy. Inny rodzaj to偶samo艣ci, 艂膮czy si臋 z tzw. rol膮 narracyjn膮 – tzn. uto偶samieniem si臋, nie tylko z faktem – kim si臋 by艂o ale i z tym; – kim si臋 chce by膰 – (zale偶y to od mentalno艣ci autorytatywnej fanatycznej wierno艣ci ideologii, z pe艂nion膮 rol膮 spo艂eczn膮). W to偶samo艣ci wa偶ne jest te偶 samookre艣lenie, czyli osobowe relacje z innymi.
Relacje mi臋dzynarodowe.
Z punktu widzenia jednak stosunk贸w mi臋dzynarodowych, okre艣la si臋 to偶samo艣膰 rozpatrywan膮 w kategorii stosunk贸w mi臋dzynarodowych. Stosuje si臋 ten termin jako identyfikator prawa do utrzymania jak te偶 podkre艣lenia konkretnej – w艂asnej odr臋bno艣ci: j臋zykowej, kulturowej i religijnej. Z tymi cechami uto偶samiaj膮 si臋 poszczeg贸lne narody, mniejszo艣ci narodowe czy grupy etniczne oraz ich przedstawiciele na emigracji. Opr贸cz subiektywnych takich jak poczucie przynale偶no艣ci narodowej czy 艣wiadomo艣膰 narodowa, determinant贸w wyst臋puj膮 przes艂anki obiektywne. Odno艣nie nich opiniuj膮ce pojawiaj膮 si臋 elementy stanowi膮ce pewne sta艂e kryteria jak kultura, j臋zyk czy pochodzenie.
Nale偶y pami臋ta膰, 偶e gdy przyjmuje si臋 zasad臋, o prawie narod贸w do w艂asnej to偶samo艣ci, automatycznie nale偶y zaakceptowa膰 prawo do samo decydowania o w艂asnych losach.
Elementy to偶samo艣ci.
Istnieje kilka element贸w zwi膮zanych z to偶samo艣ci膮, kt贸ra w rezultacie procesu przemian wsp贸艂czesnych stosunk贸w mi臋dzynarodowych, uleg艂a zmianie.
Tu nale偶y wymieni膰 na pierwszym miejscu to偶samo艣膰 pa艅stwa obecnie sporo spraw, uznawanych do tej pory jako wy艂膮czna domena pa艅stwa, staje si臋 podmiotem postanowie艅 i kontrakt贸w na podstawie ustale艅 i konwencji mi臋dzynarodowych. Europejska Konwencja Praw Cz艂owieka przyznaje prawo obywatelom kraj贸w nale偶膮cym do tej organizacji – sk艂ada膰 skargi na w艂asne pa艅stwo, je艣li nie wydaje sprawiedliwych wyrok贸w.
Kolejne wa偶ne kryterium identyfikacji – to to偶samo艣膰 narodu. Ceniony ekspert – I. Popiuk – Rysi艅ska uwa偶a, 偶e narody stanowi膮 najwa偶niejszy czynnik w tworzeniu stosunk贸w mi臋dzynarodowych. Ich czasokres trwania i rola jest jednak kr贸tkodystansowa i przej艣ciowa. Z kolei inny naukowiec polski Z. J. Pietras, konkluduje i udowadnia, jakoby narody by艂y najcz臋艣ciej wy艂膮cznie potencjalnymi uczestnikami (aktorami na scenie politycznej).
Generalizuj膮c spraw臋, utwierdza si臋 fakt, 偶e to偶samo艣膰 narodowa stanowi膰 mo偶e w przysz艂o艣ci i prawdopodobnie b臋dzie sta艂ym elementem priorytetu wyst臋puj膮cym na arenie mi臋dzynarodowej. Wzmacnia ten proces, wzrastaj膮ca i umacniaj膮ca si臋 ilo艣膰 konflikt贸w etnicznych i tendencji do pojawiania si臋 ruch贸w separatystycznych. W tym kontek艣cie, niestety dla wielu jedynie walka zbrojna stanowi realne spe艂nienie d膮偶e艅 do uzyskania niepodleg艂o艣ci, niezale偶no艣ci i niezawis艂o艣ci.
To偶samo艣膰 - internacjonalizm.
Pojawia si臋 te偶 zjawisko internacjonalizacji i globalizacji. Z tym wi膮偶膮 si臋 problemy migracji i emigracji, ze skomplikowan膮 wewn臋trzn膮 struktur膮 polityczn膮, spo艂eczn膮 i kulturow膮. Z kolei wzrost wp艂yw贸w 艣rodk贸w masowego przekazu jak te偶 domena innowacji technologicznych i biznesu – toruje miejsce dla ekspansji j臋zykowej a przez to kultury angloameryka艅skiej, obcej danej pa艅stwowo艣ci. Z wy偶ej wymienionymi elementami, wi膮偶e si臋 sprawa to偶samo艣ci cz艂owieka, a 艣ci艣le precyzuje zjawisko – kryzysu to偶samo艣ci cz艂owieka.
Naukowcy i politycy sygnalizuj膮 o pojawieniu si臋 element贸w liberalizmu. Niestety wed艂ug nich ma on tendencje do przekszta艂cania si臋 w skrajny indywidualizm. A to z kolei tworzy tzw. zbyt ekspresywny indywidualizm, okre艣lany jako permisywizm. W konsekwencji to stwarza zjawisko neurotyczne i dewiacyjne (w tym problem negacji prawa do 偶ycia i godnej 艣mierci).
Na tle tych zjawisk pojawia si臋 tzw. koncepcja lansowana przez Samuela P. Hunfigtona. Wg niego – najwa偶niejsza b臋dzie dla ludzko艣ci to偶samo艣膰 kulturowa. Bowiem kultura – wg niego wyprze problemy ideologiczne, ekonomiczne i przyczyni si臋 do powstania g艂臋bokiego podzia艂u ludzko艣ci. Zdanie Hunfigtona – w przysz艂o艣ci stosunki mi臋dzynarodowe, ukszta艂towane zostan膮 przez interakcje g艂贸wnych 艣wiatowych cywilizacji. Ich linie styku stan膮 si臋 w przysz艂o艣ci miejscami g艂贸wnych i gwa艂townych konflikt贸w.
Dob贸r grupy i terenu badawczego.
Do bada艅 zainspirowa艂y mnie i koleg贸w prace prowadzone w poszczeg贸lnych o艣rodkach emigracyjnych. Kontakty z mi臋dzynarodowymi grupami mieszka艅c贸w i student贸w – studiuj膮cych i pracuj膮cych za granic膮. Materia艂y uzyska艂am dzi臋ki wsp贸艂pracy z grup膮 emigrant贸w 艣l膮ska, spotyka艂am si臋 z nimi w stowarzyszeniach na terenie Bawarii i 艢l膮ska jak te偶 na 艣wiatowych zjazdach w St. Monika. Owocna okaza艂a si臋 te偶 wsp贸艂praca z grup膮 naukowc贸w AIS u艂atwi艂y zdobycie materia艂贸w. Badania prowadzone by艂y w latach 1996 – 2004.
Analiza wynik贸w wykazuje, 偶e ludzie licz膮 na lepsze perspektywy (Rumuni i 艁otwy (Ryga) oraz kobiety z Polski). Kobiety z Polski uzasadniaj膮, 偶e obecnie jest bardzo trudno o prac臋, a zw艂aszcza wszyscy broni膮 si臋 przed kobiet膮 z dzie膰mi chyba, 偶e ojciec emeryt zajmie si臋 prowadzeniem domu. W Rydze ojciec ma 200 艂at贸w (艂ata zbli偶ona jest w wymianie do DM, ale 偶ywno艣膰 na 艁otwie jest bardzo droga), zatem m艂odzie偶 albo musi pracowa膰, albo musi mieszka膰 przy rodzinach (tab.4). W Polsce respondenci ostro krytykuj膮 r贸偶ne sprawy, od polityki do warunk贸w socjalnych, zw艂aszcza ceny posi艂k贸w, op艂aty. Jeden z m艂odych respondent贸w, stwierdzi艂: 鈥濵贸j ojciec i dziadek studiowali po wojnie, te偶 im by艂o trudno. Dziadek w dzie艅 odbudowywa艂 miasto i budowa艂 Politechnik臋 艢l., wieczorem chodzi艂 na wyk艂ady. Za prac臋 przy uczelni nikt im nie p艂aci艂, ale oni mieli bezp艂atne mieszkania, niezbyt komfortowe, ale najwa偶niejsza by艂a nauka i zapa艂. Respondenci z Rosji s膮 ostro偶ni w wypowiedziach.
Wnioski.
Naszkicowany tu – mam 艣wiadomo艣膰, bardzo pobie偶ny – obraz identyfikacji, to偶samo艣ci i 艣wiadomo艣ci os贸b badanych, pozwala jednak na sformu艂owanie kilku wniosk贸w natury og贸lnej.
- ok. 40-60% badanej grupy reprezentuje du偶膮 艣wiadomo艣膰 oraz to偶samo艣膰 i identyfikacj臋 narodowo – etniczn膮,
- niezb臋dne w celach edukacyjno – spo艂ecznych s膮 dzia艂ania zd膮偶aj膮ce do wzmocnienia to偶samo艣ci i ukszta艂towania si臋 poczucia wi臋zi i identyfikacji narodowej,
- w procesie edukacji nale偶y wzmocni膰 elementy zmierzaj膮ce do przywi膮zania do tradycji, kultywowanie warto艣ci patriotycznych, solidnej pracy, uczciwej pobo偶no艣ci, szacunku do ka偶dego cz艂owieka, poszanowania pracy.
________________________________________
Literatura.
- R. Bierzanek, Wsp贸艂czesne stosunki mi臋dzynarodowe. Warszawa 1980.
- Z. Brzezi艅ski, Bez艂ad. Polityka 艣wiatowa na progu XXI w Warszawa 1994.
- Ethos, S艂owo po艣wiadczone 偶yciem – ks. Prof. T. Stycze艅, KUL – Lublin 2005.
- SP. Hunfington, The Cash of Civilizations 鈥濬oreign Affairs” 1993.
- Karta ONZ i status mi臋dzynarodowego trybuna艂u sprawiedliwo艣ci art.1 par.2 i art.55 par.1.
- Danuta Kondrakiewicz, To偶samo艣膰 w warunkach rozpadu system贸w r贸wnowagi w: to偶samo艣膰, KUL – Lublin 1998.
- K. Krzysztofek, komunikowanie mi臋dzynarodowe. Informacje. Kultura. 艢rodki masowego przekazywania. Warszawa 1983.
- A. L. Quednau, Badania nad to偶samo艣ci膮 (Panel) 1993 – 1996 1996 – 2004, Freasing – 2005, L. Quednau, Schleszn mine Liege Freisung – Karlowo – Gliwice, 2000.
- Z. J. Pietras Wsp贸艂czesne stosunki mi臋dzynarodowe, Wroc艂aw 1993.
- I. Popiuk – Ryci艅ska, Uczestnicy stosunk贸w mi臋dzynarodowych ich interesy i oddzia艂ywania Warszawa 1995.
Polonia Polacy w Niemczech
|