|
Rechtsanw盲ltin Izabela S. Demacker
Jak zachowa膰 si臋 po zatrzymaniu przez policj臋?
Mi艂y wiecz贸r w lokalu nie zawsze ko艅czy si臋 przyjemnie... Pod wp艂ywem alkoholu dochodzi niejednokrotnie do ostrej wymiany zda艅 lub r臋koczyn贸w ko艅cz膮cych si臋 cz臋sto z艂amanym nosem, podbitym okiem lub uszkodzonym 艂ukiem brwiowym. B贸jka ko艅czy si臋 przewa偶nie interwencj膮 policji, kt贸ra zabiera wszystkich uczestnik贸w bijatyki na komisariat w celu wyja艣nienia incydentu. Od tego momentu maj膮 miejsce zdarzenia istotne z prawnego punktu widzenia. Osoby bior膮ce udzia艂 w b贸jce przes艂uchiwane s膮 generalnie jako osoby podejrzane z tytu艂u uszkodzenia cia艂a (K枚rperverletzung, 搂搂 223 ff. StGB - Strafgesetzbuch 鈥 niemiecki kodeks karny) lub rzeczy (Sachbesch盲digung, 搂 303 StGB) albo innych delikt贸w, niezale偶nie od tego, czy bra艂y w niej czynny czy bierny udzia艂.
Po przybyciu na komisariat policja dokonuje przes艂uchania zatrzymanych uczestnik贸w b贸jki (Beschuldigtenvernehmung) w celu odtworzenia zdarzenia. Nim nast膮pi przes艂uchanie, policja stwierdza to偶samo艣膰 os贸b podejrzanych, przy czym na podstawie 搂搂 163 a, 136 ff. StPO (Strafprozessordnung 鈥 niemiecki kodeks post臋powania karnego) ma obowi膮zek:
- poinformowa膰 podejrzanych o przyczynie zatrzymania, czyli jakie przest臋pstwo jest zarzucane podejrzanemu (n.p. K枚rperverletzung) oraz
- pouczy膰 o prawie do milczenia (Schweigerecht) oraz
- pouczy膰 o prawie do konsultacji z adwokatem;
ponadto, gdy podejrzany nie w艂ada wystarczaj膮co dobrze j臋zykiem niemieckim policja musi zapewni膰 mu t艂umacza.
Wielu podejrzanych nie wie, jakie prawa im przys艂uguj膮. Generalnie nie ma obowi膮zku sk艂adania zezna艅 przed policj膮. Oczywi艣cie ka偶dy podejrzany ma prawo zadecydowa膰, czy chce sk艂ada膰 zeznania, czy te偶 nie. Dlatego te偶 istnieje obowi膮zek pouczenia ze strony policji (Belehrungspflicht). Na podstawie prawa do milczenia (Schweigerecht) podejrzany nie musi odpowiada膰 na pytania policji. Mo偶e wi臋c milcze膰 i nie wi膮偶膮 si臋 z tym 偶adne negatywne konsekwencje prawne. Je偶eli chodzi o stwierdzenie to偶samo艣ci, sprawa wygl膮da inaczej. W sytuacji, gdy podejrzany nie chce ujawni膰 swoich danych personalnych policja mo偶e go przeszuka膰, pobra膰 odciski palc贸w oraz sfotografowa膰 r贸wnie偶 wbrew jego woli, co jest cz臋sto nieprzyjemnym i upokarzaj膮cym prze偶yciem. Te 艣rodki (erkennungsdienstliche Ma脽nahmen) na podstawie 搂 81 b StPO s艂u偶膮 w tym przypadku stwierdzeniu to偶samo艣ci podejrzanego (Identit盲tsfeststellung).
Je偶eli po tych czynno艣ciach podejrzany otrzyma艂 wezwanie na policj臋(Vorladung) w celu z艂o偶enia zezna艅, nie jest r贸wnie偶 zobowi膮zany do stawienia si臋 na przes艂uchanie. Policja nie ma prawa go z tego powodu zatrzyma膰 i zmusi膰 legalnymi 艣rodkami do stawienia si臋 na komisariat. Oczywi艣cie i w tej sytuacji ka偶dy podejrzany ma prawo zadecydowa膰, czy chce sk艂ada膰 zeznania, czy te偶 nie, gdy偶 prawo do milczenia wywodzi si臋 z zasady prawnej, 偶e nikt nie musi si臋 sam obci膮偶a膰.
Najp贸藕niej w momencie otrzymania wezwania na policj臋 jest jednak pewne, 偶e prowadzi ona post臋powanie dochodzeniowe (Ermittlungsverfahren). Po jego zako艅czeniu akta przedk艂adane s膮 prokuraturze (Staatsanwaltschaft), kt贸ra z kolei kieruje spraw臋 do s膮du, o ile stwierdzi, i偶 na podstawie zebranego materia艂u dowodowego podejrzany mo偶e zosta膰 oskar偶ony.
Inaczej ni偶 przed policj膮 wygl膮da sprawa zezna艅 przed prokuratur膮 oraz s膮dem karnym (Strafgericht). Podejrzany musi sie stawi膰 na przes艂uchanie, w dalszym ci膮gu przys艂uguje mu jednak prawo do milczenia (Schweigerecht). Gdy podejrzany nie stawi si臋 na przes艂uchanie do prokuratury, mo偶e ona u偶y膰 艣rodk贸w przemocy.
Czy podejrzany powinien z艂o偶y膰 zeznanie, czy te偶 nie, zale偶y od konkretnego przypadku. Rozs膮dnie jest zda膰 relacj臋 z incydentu, gdy podejrzany (Beschuldigter), a p贸藕niej, o ile dojdzie do rozprawy s膮dowej, oskar偶ony(Angeklagter) mo偶e zezna膰 fakty, kt贸re go odci膮偶膮 i ewentualnie doprowadz膮 do unikni臋cia lub z艂agodzenia kary.
G艂贸wnym problemem dotycz膮cym zezna艅 jest fakt, i偶 podejrzany nie wie, jakiej tre艣ci zeznania z艂o偶y艂y inne osoby (艣wiadkowie lub inni oskar偶eni). Adwokaci polecaj膮 cz臋sto powo艂anie si臋 na prawo do milczenia, kt贸re przys艂uguje podejrzanemu lub oskar偶onemu przez ca艂y tok post臋powania, i odczekanie kontaktu ze strony prokuratury. Ani podejrzany, ani jego adwokat nie maj膮 wgl膮du do akt sprawy dop贸ki policja prowadzi post臋powanie dochodzeniowe (Ermittlungsverfahren). Po jego zamkni臋ciu prokurator udziela prawa wgl膮du do akt (Akteneinsicht) na podstawie 搂 147 StPO (Strafprozessordnung 鈥 kodeks post臋powania procesowego), ale tylko obro艅cy, gdy偶 samemu oskar偶onemu prawo to nie przys艂uguje. Je偶eli oskar偶ony nie ma adwokata, mo偶e z艂o偶y膰 wniosek o udzielenie informacji znajduj膮cych si臋 w aktach lub udost臋pnienie kopii (Abschrift) z akt.
Po otrzymaniu akt wiadomo jest dok艂adnie, jakie zarzuty postawione s膮 przeciwko oskar偶onemu i jakie zeznania z艂o偶y艂y inne osoby w tej sprawie. Adwokat ma r贸wnie偶 prawo do obecno艣ci w trakcie przes艂uchania 艣wiadk贸w. Po zako艅czeniu post臋powania prokuratura wnosi do s膮du na podstawie 搂 170 StPO akt oskar偶enia (Anklageschrift) lub wydaje postanowienie o umorzeniu post臋powania(Einstellungsverf眉gung).
Je偶eli po zako艅czeniu post臋powania prokuratura nie wyda艂a postanowienia o umorzeniu post臋powania (Einstellungsverf眉gung) tylko wnios艂a do s膮du akt oskar偶enia (Anklageschrift) a s膮d na jego podstawie wyda艂 postanowienie o otwarciu post臋powania, podejrzany nie jest wi臋cej okre艣lany jako Beschuldigter lecz jako oskar偶ony (Angeklagter). Rozprawa g艂贸wna jest rozpraw膮 publiczn膮 z wyj膮tkiem post臋powania karnego w stosunku do nieletnich (Jugendgericht). Wa偶na jest obecno艣膰: oskar偶onego oraz jego obro艅cy w przypadku obro艅cy z urz臋du (Pflichtverteidiger), prokuratora oraz s臋dziego.
Rozprawa rozpoczyna si臋
- wywo艂aniem sprawy (Aufruf der Sache) po czym s臋dzia stwierdza, czy wy偶ej wymienione osoby s膮 obecne. W przypadku 艣wiadk贸w oraz bieg艂ych s臋dzia poucza ich o ich obowi膮zkach i nakazuje opuszczenie sali rozpraw;
- nast臋pnie oskar偶ony sk艂ada zeznania dotycz膮ce jego danych osobistych (Vernehmung zur Person);
- kolejnym punktem jest odczytanie aktu oskar偶enia (Anklageschrift) przez prokuratora, w kt贸rym zawarte s膮 zarzuty przeciwko oskar偶onemu;
- oskar偶ony zostaje pouczony o prawie odmowy zezna艅 (Aussageverweigerungsrecht), gdy偶 nikt nie ma obowi膮zku sk艂adania obci膮偶aj膮cych zezna艅 przeciwko sobie samemu;
- Je偶eli oskar偶ony nie korzysta z tego prawa, sk艂ada zeznania (Vernehmung zur Sache);
- nast臋pnie s臋dzia otwiera post臋powanie dowodowe (Beweisaufnahme), w trakcie kt贸rego przes艂uchiwani s膮 艣wiadkowie oraz biegli. Po przes艂uchaniu przez s臋dziego 艣wiadkowie s膮 do dyspozycji prokuratora oraz obro艅cy przy czym nie tylko oni mog膮 zadawa膰 pytania 艣wiadkom. Prawo to przys艂uguje r贸wnie偶 samemu oskar偶onemu;
- po zamkni臋ciu post臋powania dowodowego prokurator wyg艂asza mow臋 oskar偶ycielsk膮 (Pl盲doyer) zawieraj膮c膮 podsumowanie post臋powania oraz wniosek o kar臋 (n.p. 10 miesi臋cy w zawieszeniu);
- odpowiedzi膮 na mow臋 oskar偶ycielsk膮 prokuratora jest mowa obro艅cza adwokata, kt贸ra ma na celu podwa偶enie argument贸w prokuratora na korzy艣膰 oskar偶onego;
- po wywodach prokuratora oraz obro艅cy s臋dzia udziela oskar偶onemu prawa do ostatniego s艂owa (das letzte Wort).
- po naradzie s膮d og艂asza wyrok wraz z jego ustnym uzasadnieniem;
po og艂oszeniu wyroku nast臋puje jeszcze pouczenie o mo偶liwo艣ci wniesienia 艣rodk贸w odwo艂awczych (Berufung, Revision) przez skazanego. Po og艂oszeniu kary oskar偶ony staje sie os膮dzonym (Verurteilter).
|
