Taniej jak z nami

do Polski nie polecisz!

kliknij - Wiecej info

Natychmiastowa

rezerwacja lotów

kliknij - Loty

 

 
Zdrowie
w rodzinie!
 
zdrowie
 
kliknij
Wiecej info
 
 

 

Pomoc psychologa!
 
 
 
 
kliknij
Wiecej info.
 
 
 
 
Medycyna naturalna!
 
 
 
 
Kliknij - Wiecej info.
 
 

 

 

niezależne i neutralne doradztwo finansowe

janusz-nowy

Janusz Czekala

kliknij - Wiecej info.

 

 

TŁUMACZ PRZYSIEGŁY J. POLSKIEGO

DOMINIKA HILGER

kliknij - Wiecej Info.

 

 

Księgarnia Polska

codziennie nowa

bogata oferta

www.polbuch.de

 

 

OKNO

witryna poetów

kliknij - Okno

 

 

Naprawa samochodow w Polsce

kliknij

Wiecej info.

 

 

TLUMADCZENIA I INFORMACJE

kliknij

Wiecej info.

 

 

Izabela S. Demacker

Rechtsanwältin

Gabelsbergerstrasse 9

80333 München

Fon.: 089/85 63 63 55

Fax: 089/85 63 63 56

www.kanzlei-demacker.de

info@kanzlei-demacker.de

kliknij - Wiecej info.

 

 

Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polski

w Monachium

 

Adres

Röntgenstr.5,

 81679 München

Tel: 089/4186080,

Fax: 089/471318

Godziny pracy:

poniedziałek,czwartek, piątek

9.00 – 13.00,

wtorek 14.00 – 18.00.

 

banerglowny

Polacy i życie polonijne w Hiszpanii - przeszłość i teraźniejszość - Elżbieta Sobczak, Mikołaj Stanek

Elżbieta Sobczak jest doktorantką na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą językowi polonijnemu w Hiszpanii.
Mikołaj Stanek jest socjologiem, dokotrantem na Uniwersytecie Complutense w Madrycie. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą sytuacji polskich emigrantów na madryckim rynku pracy.

Historia obecności polskiej w Hiszpanii


    Emigracja ekonomiczna Polaków do Hiszpanii jest zjawiskiem stosunkowo nowym, bo liczącym niespełna 20 lat, jednakże obecność Polaków w Hiszpanii datuje się co najmniej od XVI wieku. W okresie I Rzeczpospolitej za Pireneje przybywali podróżnicy, dyplomaci oraz duchowni. Po rozbiorach Polacy zaznaczyli swą obecność na ziemi hiszpańskiej między innymi uczestnictwem wojsk Księstwa Warszawskiego w wojnie 1808-1814, a niespełna dwie dekady później udziałem w pierwszej wojnie karlistowskiej Pułku Ułanów Polskich przy francuskiej Legii Cudzoziemskiej (1833-1839). W drugiej połowie XIX i na początku XX wieku kraj ten stał się celem podróży, a w niektórych przypadkach miejscem czasowego lub stałego osiedlenia Polaków. W niewielkiej grupie emigrantów znaleźli się naukowcy, pisarze i artyści (między innymi filozof Wincenty Lutosławski, literaci Stanisław Przybyszewski i Tadeusz Peiper oraz etnograf Eugeniusz Frankowski). W okresie międzywojennym Polacy w Hiszpanii stanowili zbiorowość nieliczną i bardzo rozproszoną terytorialnie. Według Spisu Powszechnego z 1931 roku w Hiszpanii przebywało 182 obywateli polskich. Byli to w głównej mierze pracownicy polskich firm i placówek handlowych, specjaliści zatrudnieni w przedsiębiorstwach hiszpańskich, przedstawiciele wolnych zawodów oraz ich rodziny.
    Polacy wzięli udział również w hiszpańskiej wojnie domowej (1936-1939). Około 4 tysięcy obywateli polskich o różnym pochodzeniu etnicznym i narodowym zasiliło szeregi Brygad Międzynarodowych - wspierających obóz republikański komunistycznych jednostek ochotniczych. Nieliczna grupa Polaków walczyła również po stronie frankistowskiej. Po wybuchu II wojny światowej przez Hiszpanię wiódł szlak, którym polscy żołnierze i uchodźcy usiłowali przedostać się z okupowanej Europy do Wielkiej Brytanii. Wielu z nich zostało zatrzymanych i osadzonych w obozach internowania lub więzieniach hiszpańskich. Trudno jest określić ilu Polaków było więzionych na ziemi hiszpańskiej w okresie wojny. Historycy szacują, że przez obóz w Miranda de Ebro - miejsce, w którym najczęściej umieszczano Polaków, przeszło ich od 1200 do 2000. Po zakończeniu wojny zaledwie kilkudziesięciu byłych więźniów zdecydowało się na pozostanie w Hiszpanii.
    Z grupy osób, których losy sprowadziły do Hiszpanii jeszcze w trakcie trwania lub po zakończeniu wojny, i które zdecydowały się na osiedlenie w tym kraju, wyłoniło się dobrze zorganizowane, choć niewielkie, środowisko polonijne. Szczególne znaczenie dla rozwoju wspólnoty polonijnej w Hiszpanii miał przyjazd grupy 150 młodych studentów - w głównej mierze byłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, których zakończenie wojny zastało w różnych krajach Europy. Byli oni stypendystami hiszpańskiej organizacji Obra Catolica de Asistencia Universitaria. Duża ich część wyjechała po odbyciu studiów, jednak ci, którzy zdecydowali się na pozostanie w Hiszpanii stanowili trzon wspólnoty polonijnej, a wielu z nich zasiliło elitę intelektualną społeczeństwa hiszpańskiego. W Spisie Powszechnym z 1950 roku stwierdzono obecność w Hiszpanii 258 osób polskiego pochodzenia.
    Po śmierci generała Franco polepszyły się relacje między PRL a Hiszpanią. Nasiliła się wymiana handlowa, częstsze były kontakty naukowe, przystępniejsze stały się ceny wyjazdów turystycznych do kraju Cervantesa. Zmiany te prowadziły do stopniowego wzrostu liczby Polaków odwiedzających ten kraj, a także decydujących się na pozostanie w nim. Jednakże dopiero w latach osiemdziesiątych, a w szczególności po wprowadzeniu stanu wojennego zjawisko napływu Polaków do Hiszpanii znacznie się nasiliło. W ciągu tej dekady nagle wzrosła liczba osób udających się za Pireneje. Choć przyjeżdżający w tym okresie starali się o status uchodźcy lub azylanta, to dla dużej części z nich Hiszpania miała być jedynie "krajem tranzytowym" w drodze do Stanów Zjednoczonych, Kanady lub Australii. Prawa uchodźcze były jedynie formą legalizacji, niezbędną dla uzyskania pozwolenia na wyjazd do któregoś z wymienionych krajów i potrzebną do otrzymania pomocy materialnej ze strony administracji państwowej i organizacji charytatywnych w okresie oczekiwania na rozpatrzenie wniosku o przesiedlenie. Do 1989 roku z Hiszpanii do USA i innych krajów zamorskich wyjechało od 1000 do 1500 osób.
    Upadek komunizmu i przemiany z przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych stały się źródłem kolejnej zmiany w napływie Polaków do Hiszpanii. Zaostrzenie polityki emigracyjnej względem uchodźców z Polski w krajach zamorskich spowodowało, że wiele z osób, które już wcześniej dotarły do Hiszpanii z zamiarem udania się za Ocean, decydowało się na osiedlenie na stałe w tym kraju. Podobnie, zmiana w nastawieniu władz krajów Europy Zachodniej do emigrantów z Polski spowodowało, że wielu z nich przybywało do Hiszpanii, gdzie polityka względem uchodźców z byłego bloku komunistycznego była znacznie mniej rygorystyczna. Już w tym okresie najliczniejszą grupę stanowiły osoby przybywające do Hiszpanii bezpośrednio z Polski, których celem był krótkotrwały pobyt, zarobienie zadowalającej ilości pieniędzy i powrót do kraju. Badania socjologiczne wskazują, że większość osób dziś decydujących się na wyjazd do Hiszpanii kieruje się tymi samymi motywami. W wielu przypadkach jednak początkowe plany ulegają zmianie, pobyt przedłuża się i znaczna część emigrantów decyduje się osiąść za Pirenejami na stałe. To oni stanowią obecnie trzon środowiska polonijnego w Hiszpanii.

Liczebność i struktura demograficzna


    Od końca lat osiemdziesiątych liczba Polaków w Hiszpanii dynamicznie rośnie. Hiszpańska socjolog Maria Dolores Arnal oszacowała, że na początku lat dziewięćdziesiątych zbiorowość ta liczyła około 7800 osób. W ciągu piętnastu ostatnich lat liczebność tej grupy wzrosła przynajmniej sześciokrotnie Według naszych szacunków, całkowita liczba obywateli polskich i osób polskiego pochodzenia posiadających obywatelstwo innego kraju, przebywających w Hiszpanii tak na stałe jak i czasowo wynosiła w 2005 roku od 45 do 60 tysięcy.
    Zbiorowość Polaków zamieszkałych w Hiszpanii jest demograficznie młoda. Według danych meldunkowych na rok 2005, osoby w wieku 20-49 lat stanowią około 74%. Tak duży udział osób w pełni wieku produkcyjnego jest całkowicie zrozumiały, zważywszy na ekonomiczny charakter współczesnej migracji Polaków do Hiszpanii. Kolejną cechą tej zbiorowości jest proporcjonalna struktura płci. W 2005 roku kobiety stanowiły 49% wszystkich osób obywateli polskich zameldowanych na terytorium Hiszpanii. Na uwagę zasługuje fakt, że mimo zrównoważenia ogólnych proporcji, można zaobserwować istotne zróżnicowanie struktury pod względem płci w poszczególnych kategoriach wiekowych. O ile mężczyźni przeważają w przedziale wiekowym 30-49 lat (58%), to w grupie wiekowej młodych dorosłych (20-29 lat) kobiety stanowią większość (55%). Podobnie rzecz się ma w grupach obejmujących osoby starsze. Niemal 60% osób z tej kategorii to kobiety. Za przypadek szczególny w tym kontekście uznać można wyjazdy do pracy sezonowej w ogrodnictwie i rolnictwie na południu Hiszpanii. Wśród osób przyjeżdżających w tym celu zdecydowaną większość stanowią kobiety.

Miejsca pochodzenia i osiedlenia


    Polacy osiedlający się w Hiszpanii w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych pochodzili w głównej mierze z Polski południowo-wschodniej, a w szczególności z ówczesnych województw: rzeszowskiego, tarnobrzeskiego i lubelskiego. Badania realizowane w późniejszych latach stwierdzają, że okolice Mielca, Tarnobrzega, Tarnowa pozostają głównymi obszarami, z których wywodzą się emigranci ekonomiczni przybywający do Hiszpanii. Jednakże, w ostatnich latach zaobserwować można wzrost liczby osób pochodzących z innych obszarów - regionu Dolnego Śląska, Warmii i Mazur oraz Pomorza Zachodniego.
    Polacy są obecni we wszystkich regionach Hiszpanii. Podkreślić jednak należy, że regiony madrycki, walencjański oraz Katalonia skupiają niemal 75% wszystkich Polaków. Region madrycki jest regionem, w którym przebywa ich najwięcej. W 2005 roku mieszkało tam 18.059 obywateli polskich - prawie połowa wszystkich osób zameldowanych w Hiszpanii (49,5%). Większość z nich mieszka jednak poza stolicą, w miastach-sypialniach we wschodniej części regionu stołecznego (miejscowości Alcalá de Henares, Coslada, Vicalvaro), a także na południu (miejscowości Parla, Getafe, Mostoles, Alcorcón). O wyborze obszarów miejskich jako miejsca osiedlenia decyduje przede wszystkim łatwość w dostępie do chłonnych rynków pracy oraz niższe ceny wynajmu i zakupu mieszkań. Z roku na rok rośnie również liczba Polaków osiedlających się w miejscowościach wypoczynkowych nad Morzem Śródziemnym - w Alicante i na Wyspach Balearskich. W miejscach tych nie jest trudno o pracę w usługach turystycznych oraz przy budowie i konserwacji domów wypoczynkowych czy instalacji rekreacyjnych. Polacy przyjeżdżający do prac sezonowych w rolnictwie kierują się przede wszystkim do południowo-zachodnich rejonów Hiszpanii, a w szczególności prowincji Huelva.

Wykształcenie i sytuacja zawodowa


    Większość Polaków osiadłych za Pirenejami w pierwszych dekadach po II wojnie światowej osiągnęło wysoką pozycję społeczno-zawodową. Środowisko polskie wyróżniało się na tle społeczeństwa hiszpańskiego wysokim poziomem kwalifikacji uzyskanym jeszcze w przedwojennej Polsce lub już na obczyźnie. Od końca lat osiemdziesiątych zaobserwować można stopniowe obniżanie się średniego poziomu umiejętności. Według Spisu Powszechnego z 2001 roku, 17% Polaków zamieszkujących Hiszpanię miało wykształcenie wyższe, 55% wykształcenie średnie, 19% wykształcenie zawodowe techniczne i pozostałe 20% pełne lub niepełne wykształcenie zawodowe. Stan ten odbiega znacząco od sytuacji ze spisu z 1991 roku, w którym aż 26,5% Polaków posiadało dyplomy uczelni wyższych.
    Obniżaniu się poziomu wykształcenia towarzyszyła zmiana w charakterze zawodów wykonywanych przez polskich emigrantów. Podobnie jak większość obcokrajowców przybywających do Hiszpanii, Polacy zatrudniani są głównie przy pracach fizycznych, w zawodach, które nie wymagają wysokich kwalifikacji i przez to charakteryzują się stosunkowo niskim statusem społecznym. Równocześnie można zauważyć, że w ostatnich 15 latach nastąpiła koncentracja polskich emigrantów w kilku zaledwie sektorach rynku pracy: budownictwie i remontach w przypadku mężczyzn oraz pracach domowych i rolnictwie w przypadku kobiet. Osoby nie pracujące we wspomnianych dziedzinach, znajdują zatrudnienie przede wszystkim w usługach - mężczyźni przy magazynowaniu i dystrybucji towarów, kobiety zaś w handlu oraz w branży hotelowej i restauracyjnej. Za przypadek szczególny uznać można zatrudnienie polskich specjalistów służby zdrowia. Jeszcze przed majowym otwarciem rynku pracy kilkuset lekarzy i kilkaset pielęgniarek dzięki pośrednictwu Krajowej Izby Lekarskiej znalazło pracę w szpitalach i ośrodkach zdrowia kilku hiszpańskich regionów.

Organizacje polonijne


Pierwsze organizacje polonijne, tak na skalę lokalną, jak i należące do ogólnoświatowych stowarzyszeń polonijnych, powstały w Hiszpanii po II wojnie światowej. W 1946 roku utworzono Towarzystwo Pomocy Polakom założone w Madrycie przez ks. Antoniego Liedtkego, a także Związek Akademików Polaków w Hiszpanii założony przez polskich studentów z uczelni hiszpańskich. Do lat osiemdziesiatych powstało, głównie w Madrycie, jeszcze kilka stowarzyszeń polonijnych. Najaktywniejsi i najbardziej twórczy przedstawiciele Polonii hiszpańskiej - poeta Józef Łobodowski, Mirosław Sokołowski, Karolina Babecka, Kazimierz Tylko utworzyli z inicjatywy rządu hiszpańskiego polską sekcję Radio Nacional de Madrid (1949-1976). Choć audycje sekcji skierowane były do Polaków w kraju, to pełniły również ważną funkcję integracyjną w życiu polskiej kolonii w Hiszpanii.
    Na przełomie lat osiemdziesiatych i dziewięćdziesiątych działalność organizacyjna polskich emigrantów w Hiszpanii uległa znacznemu osłabieniu. Przyczyną takiego stanu rzeczy było z jednej strony starzenie się środowiska emigracji powojennej, a z drugiej strony niestabilna sytuacja ekonomiczna i prawna osób przybyłych na nowej fali emigracji. Polepszaniu się pozycji społecznej i ekonomicznej polskich emigrantów w ostatnich piętnastu latach, towarzyszy wzrost aktywności polonijnej. Wyraża się to między innymi w coraz większej liczbie organizacji, a także coraz liczniejszym i aktywniejszym uczestnictwem Polaków w podejmowanych przez nie przedsięwzięciach.
    Najstarsze organizacje polonijne działają w regionie madryckim. W 1993 roku w Alcalá de Henares powstało stowarzyszenie Orzeł Biały. Zostało ono założone przez ludzi widzących potrzebę skupienia młodej polskiej emigracji zarobkowej. Główne cele Stowarzyszenia to edukacja dzieci i młodzieży emigrantów polskich przez podtrzymywanie znajomości języka, tradycji i kultury polskiej oraz organizacja integracyjnych imprez kulturalnych i sportowych. W czerwcu 1994 roku w Madrycie, dzięki inicjatywie osób polskiego pochodzenia powstało Hiszpańsko-Polskie Stowarzyszenie Kulturalne Forum. Główne cele Stowarzyszenia to promocja kultury polskiej w Hiszpanii: koncerty artystów polskich i hiszpańskich, wieczorki literackie i muzyczne, organizacja kursów języka polskiego dla Hiszpanów, podtrzymywanie znajomości języka, tradycji i kultury polskiej wśród emigrantów i ich dzieci. W Regionie Autonomicznym Madrytu działają również: Stowarzyszenie Polaków w Hiszpanii Nasz Dom - Nuestra Casa (od 2001 roku) oraz Polonica - Stowarzyszenie Rodziców Dzieci Mówiących po Polsku (od 2002 roku).
    W innych regionach Hiszpanii również prowadzona jest działalność kulturalna. W Barcelonie emigranci polscy skupieni są wokół Stowarzyszenia Kulturalnego Katalońsko-Polskiego (które powstało w 2000 roku), w Kraju Basków - wokół Stowarzyszenia Kulturalno Baskijsko-Polskiego Arrano-Zuria (od 1998 roku). W Fuengiroli działa Klub Polski Fuengirola (od 2000 roku), na Majorce - Stowarzyszenie Polaków na Majorce (od 2002 roku), w Saragossie - Stowarzyszenie Kulturalne Polsko-Aragońskie (od 2002 roku), na Wyspach Kanaryjskich - Związek Casa Polska Wysp Kanaryjskich (od 2002 roku), zaś w Santiago de Compostela - Polskie Stowarzyszenie Kulturalne w Galicji (od 2006 roku). Organizacje działające w Madrycie oraz w Barcelonie i na Majorce (a wkrótce i w Saragossie) prowadzą sobotnie (bądź niedzielne) szkółki polonijne dla dzieci. Mają one za zadanie podtrzymywanie języka ojczystego wśród dzieci, na co dzień uczęszczających do szkół hiszpańskich.

Prasa polonijna


    Prasa polonijna pełni ważną rolę w integracji środowisk emigracyjnych. Już w latach 1947-1948 środowisko polskich stypendystów zaczęło wydawać miesięcznik
"Przed Jutrem". W latach 1955-1969 historię i aktualne zagadnienia polityczne, społeczne i kulturalne związane z Polską przybliżał wydawany w języku hiszpańskim miesięcznik "Polonia. Revista ilustrada". W latach 1966-1968 wydawano miesięcznik "Inter Nos", mający zasięg ogólnohiszpański.
    Pierwszym pismem skierowanym do emigracntów ekonomicznych był, ukazujący się w latach 1993-1996, miesięcznik "Polonia". Pismo wydawane było dzięki entuzjazmowi oraz wielkiemu nakładowi sił i środków Andrzeja i Danuty Dworskich. W marcu 1995 roku stowarzyszenie Orzeł Biały z Alcalá de Henares rozpoczęło współpracę z lokalną gazetą "Diario de Alcala de Henares". Od ponad 10 lat nieprzerwanie, co tydzień, w gazecie tej ukazuje się strona o nazwie "Archipelag". Wkładka ta jest w całości publikowana w języku polskim. Przez dwa lata od 1997 roku kapłani z Alcalá de Henares wraz z kilkoma świeckimi współpracownikami wydawali biuletyn duszpasterski "Okruchy", poświecony życiu religijnemu na obczyźnie. Od maja 2002 roku, działający przy polskiej kapelanii w Alcalá de Henares Ruch Apostolatu Emigracyjnego rozpoczął wydawanie miesięcznika "Emigrant". W latach 2002-2003 w madryckiej dzielnicy Vicálvaro ukazywało się pismo "Głos Kazimierza". Środowisko polonijne w Barcelonie w maju 2005 roku rozpoczęło wydawanie "Biuletynu Informacyjnego" - ośmiostronicowej gazetki zawierającej głównie informacje o spotkaniach i imprezach polonijnych. Od marca 2006 roku wydawanie Biuletynu zostało wstrzymane. W jego miejsce w katalońskiej stacji telewizyjnej BTV, co dwa tygodnie nadawane są kulturalne wiadomości polonijne. Od 30 września 2006 roku w Madrycie redagowany jest Bezpłatny Tygodnik Polaków w Hiszpanii "Swojskie Strony". Gazeta spełnia funkcję informacyjno-kulturalną i rozprowadzana jest w sklepach i parafiach polonijnych we wszystkich większych miastach Hiszpanii.

Duszpasterstwo polonijne


    Od 1948 roku działa w Hiszpanii Polska Misja Katolicka, która oprócz podstawowego posłannictwa duszpasterskiego inicjowała różnego rodzaju akcje religijne, społeczne oraz kulturalne. Wobec dynamicznego rozrostu społeczności polonijnej w latach dziewięćdziesiątych znacznie zwiększyła się w Hiszpanii liczba ośrodków duszpasterskich i kapelanii. W Madrycie działa kapelania księży werbistów. Oprócz działalności duszpasterskiej, księża wspierają akcje społeczne - organizują kursy języka hiszpańskiego, pomagają w legalizacji pobytu. W podmadryckim mieście Alcalá de Henares istnieje kapelania polska prowadzona przez księży z Towarzystwa Chrystusowego. Pod egidą Kościoła polskiego w Alcalá de Henares działa Ruch Apostolatu Emigracyjnego. Jego członkowie spotykają się na codziennej modlitwie, pomagają także w organizacji uroczystości kościelnych. W Regionie Autonomicznym Madrytu msze polskie odbywają się również w madryckich dzielnicach Vicálvaro i i Aluche oraz w miejscowości Móstoles. W innych regionach Hiszpanii Polacy również mają możliwość uczestnictwa we mszy polskiej: w Barcelonie, w Walencji, w Torrevieja, w Alicante oraz na Majorce, w Saragossie, w Bilbao i na Wyspach Kanaryjskich w Santa Cruz. Coraz częściej posługę duszpasterską w środkowiskach Polaków w Hiszpanii sprawują polscy księża sprowadzeni do pracy w parafiach hiszpańskich, w których coraz bolesniej odczuwany jest brak powołań kapłańskich. Są to głównie księża misjonarze powracający z pracy misyjnej w Ameryce Łacińskiej, a także kapłani sprowadzeni z Polski na podstawie umów między diecezjami obu krajów. W wielu przypadkach praca w środowisku polskim jest wyrazem dobrej woli duszpasterzy i odpowiedzią na wyrażone przez rodaków zapotrzebowanie.

Inne wymiary życia polonijnego


W polskim środowisku w Hiszpanii coraz liczniejsze są oddolne, niezinstytucjonalizowane inicjatywy podjemowane przez osoby niezrzeszone. Wśrod Polaków zamieszkałych w Madrycie i okolicach ważną instytucją jest tzw. polski rynek, który odbywa się w każdą niedzielę na jednym z parkingów w dzielnicy Aluche. Kluczową rolę pełnią w nim drobni przewoźnicy, co tydzień przywożący do Madrytu polską żywność i prasę. Polski rynek jest również miejscem kontaktów towarzyskich oraz wymiany informacji między Polakami zamieszkałymi w regionie stołecznym. Z roku na rok rośnie liczba przedsiębiorstw, których usługi i produkty przeznaczone są przede wszystkim dla polskiego odbiorcy. W ostatnim okresie w Madrycie i kilku okolicznych miejscowościach oraz w Barcelonie i Walencji zostały otwarte polskie sklepy. W Madrycie założona została również piekarnia polska. Oprócz funkcji handlowej, polskie punkty usługowe pełnią również rolę miejsc pośredniczących w wymianie informacji dotyczących pracy i wynajęcia mieszkania.
    Dla młodych polskich emigrantów w Hiszpanii bardzo ważną częścią życia jest sport. W Madrycie i pozostałych miejscowościach regionu działają liczne zespoły piłkarskie. Są one tworzone zarówno przy stowarzyszeniach polonijnych (na przykład zespół piłkarski przy stowarzyszeniu Nasz Dom, zespół "Białe Orły" przy stowarzyszeniu Orzeł Biały) jak i powstają spontanicznie, z inicjatywy piłkarzy amatorów zbierających się, aby grać wspólnie w piłkę (na przykład zespół "Chrząszcze" z podmadryckiej miejscowości Getafe, zespół "Madrid" z madryckiej dzielnicy Aluche). Wiele z tych grup piłkarskich jest sponsorowanych przez Polaków prowadzących działalność gospodarczą w Hiszpanii. Polskie zespoły grają w popularnych w Hiszpanii "ligach" dzielnicowych. Co roku odbywają się również mistrzostwa zespołów polonijnych.
    Współcześnie, oprócz organizacji, ważną rolę w wymianie informacji między Polakami w Hiszpanii, w kraju i na całym świecie pełnią strony internetowe poświęcone tematyce hiszpańskiej i emigracji do Hiszpanii. W tej chwili istnieją dwie tego typu witryny - założona w Madrycie, w Vicálvaro www.poloniamadryt.net oraz stworzona przez polskich sympatyków Hiszpanii www.hiszpania-online.com. Strony te stały się miejscem wirtualnych spotkań hiszpańskich polonusów, osób z kraju i Polaków zamieszkałych w innych krajach. Na stronach tych poruszane są tematy emigracji, języka hiszpańskiego i warunków życia w Hiszpanii.

    W ciągu kilku zalewdwie dekad Polonia hiszpańska zmieniła całkowicie swoje oblicze. Niewielka i niezwykle spójna środowisko powstałe po II wojnie światowej przeobraziło się na początku lat dziewięćdziesiątych w liczną zbiorowość emigrantów zarobkowych., z których decydująca większość przebywała i pracowała w Hiszpanii nielegalnie. Zniesienie ograniczeń w dostępie do hiszpańskiego rynku pracy obywateli nowych krajów członkowskich w maju 2006 roku otwiera kolejny etap w dziejach polskiej emigracji do Hiszpanii. Status obywatela Unii Europejskiej pozwala korzystać Polakom z większości praw politycznych i społecznych na równych z Hiszpanami, co może umocnić związki emigrantów z tym krajem. Zniesieniu instytucjonalnych barier w osiedlaniu się i poszukiwaniu zatrudnienia w Hiszpanii towarzyszy intensywny rozwój transportu, który umożliwia szybkie i tanie podróżowanie. Internet i powszechnie dostępne rozmowy telefoniczne pozwalają na utrzymywanie stałej łączności ze miejscem pochodzenia zarówno w wymiarze lokalnym jak i szerszym, narodowym. Czas pokaże w jakim stopniu zmiany te wpłyną na oblicze Polonii hiszpańskiej i formy jej działalności.

_____________________________________

BIBLIOGRAFIA
1. J. Arango,
Inmigración en Espana a comienzos del siglo XXI, /w/: Informe sobre la situación demográfica en Espana 2004, J. Leal Maldonado (red.), Madryt 2004, s.161-186.
2. M. Arnal, Inmigrantes polacos en Espana. El camino como concepto teórico para el estudio de la adaptación, Rozprawa doktorska, Uniwersytet Complutense, Madryt, 1998.
3. A. Banaszek, Polonia hiszpańska. Charakterystyka historyczno-społeczna, "Studia Polonijne", 2001, 22, s. 151-188.
4. E. Ramírez Goicoechea, La comunidad polaca en Espana. Un colectivo particular, "Revista Espanola de Investigaciones Sociológicas", 2003, 102, s. 63-92.
5. Hiszpania-Polska. Spotkania, E. E. Gonzalez, M. Nalewajko (red.), Warszawa 2003.
6. G. Makowiecka, Po drogach polsko-hiszpańskich, Kraków 1984.
7. A. Mielczarek, Información y propaganda en Polonia. Revista ilustrada (1955-1969), publicación periódica de la colonia polaca en Espana, /w/: Espana en Europa. Historia, contactos, viajes, P. Sawicki (red.), Wrocław 2004, s. 125-134.
8. V. Rodriguez, Los polacos en Espana. De refugiados a inmigrantes, "Estudios Geográficos", 1995, 521-546.
9. M. Stanek, Sytuacja imigrantów na hiszpańskim rynku pracy, "Polityka Społeczna", 2006, 7 (388), s. 22-25.
10. Studia polsko-hiszpańskie. Wiek XX, J. Kieniewicz (red.), Warszawa 2004.