Polacy w Niemczech 4

 

S³uchaj radia

po polsku

Polacy w Niemczech 5

kliknij - tutaj

 

Polacy w Niemczech 8

Zamów

Magazyn Polonii

PO-PROSTU

www.po-prostu.eu/

Polacy w Niemczech 9

Taniej jak z nami

do Polski nie polecisz!

kliknij - Wiecej info

Natychmiastowa

rezerwacja lotów

Zdrowie
w rodzinie!
 
Polacy w Niemczech 10
 
kliknij
Wiecej info

Pomoc psychologa!

 
Polacy w Niemczech 11
 
kliknij
Wiecej info.
Medycyna naturalna!
 
Polacy w Niemczech 12
 
 
Kliknij - Wiecej info.

niezale¿ne i neutralne doradztwo finansowe

Polacy w Niemczech 13

Janusz Czekala

kliknij - Wiecej info.

T³umacz

przysiêg³y jêzyka

POLSKIEGO

DOMINIKA HILGER

kliknij - Wiecej Info.

T³umaczenia i

Informacje

Polacy w Niemczech 14

kliknij - Wiecej info.

Izabela S. Demacker

Rechtsanwältin

Gabelsbergerstrasse 9

80333 München

Fon.: 089/85 63 63 55

Fax: 089/85 63 63 56

www.kanzlei-demacker.de

info@kanzlei-demacker.de

kliknij - Wiecej info.

Polonia w Niemczech 6

Polacy i ¿ycie polonijne w Hiszpanii - przesz³o¶æ i tera¼niejszo¶æ - El¿bieta Sobczak, Miko³aj Stanek

El¿bieta Sobczak jest doktorantk± na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie przygotowuje rozprawê doktorsk± po¶wiêcon± jêzykowi polonijnemu w Hiszpanii.
Miko³aj Stanek jest socjologiem, dokotrantem na Uniwersytecie Complutense w Madrycie. Obecnie przygotowuje rozprawê doktorsk± po¶wiêcon± sytuacji polskich emigrantów na madryckim rynku pracy.

Historia obecno¶ci polskiej w Hiszpanii


    Emigracja ekonomiczna Polaków do Hiszpanii jest zjawiskiem stosunkowo nowym, bo licz±cym niespe³na 20 lat, jednak¿e obecno¶æ Polaków w Hiszpanii datuje siê co najmniej od XVI wieku. W okresie I Rzeczpospolitej za Pireneje przybywali podró¿nicy, dyplomaci oraz duchowni. Po rozbiorach Polacy zaznaczyli sw± obecno¶æ na ziemi hiszpañskiej miêdzy innymi uczestnictwem wojsk Ksiêstwa Warszawskiego w wojnie 1808-1814, a niespe³na dwie dekady pó¼niej udzia³em w pierwszej wojnie karlistowskiej Pu³ku U³anów Polskich przy francuskiej Legii Cudzoziemskiej (1833-1839). W drugiej po³owie XIX i na pocz±tku XX wieku kraj ten sta³ siê celem podró¿y, a w niektórych przypadkach miejscem czasowego lub sta³ego osiedlenia Polaków. W niewielkiej grupie emigrantów znale¼li siê naukowcy, pisarze i arty¶ci (miêdzy innymi filozof Wincenty Lutos³awski, literaci Stanis³aw Przybyszewski i Tadeusz Peiper oraz etnograf Eugeniusz Frankowski). W okresie miêdzywojennym Polacy w Hiszpanii stanowili zbiorowo¶æ nieliczn± i bardzo rozproszon± terytorialnie. Wed³ug Spisu Powszechnego z 1931 roku w Hiszpanii przebywa³o 182 obywateli polskich. Byli to w g³ównej mierze pracownicy polskich firm i placówek handlowych, specjali¶ci zatrudnieni w przedsiêbiorstwach hiszpañskich, przedstawiciele wolnych zawodów oraz ich rodziny.
    Polacy wziêli udzia³ równie¿ w hiszpañskiej wojnie domowej (1936-1939). Oko³o 4 tysiêcy obywateli polskich o ró¿nym pochodzeniu etnicznym i narodowym zasili³o szeregi Brygad Miêdzynarodowych - wspieraj±cych obóz republikañski komunistycznych jednostek ochotniczych. Nieliczna grupa Polaków walczy³a równie¿ po stronie frankistowskiej. Po wybuchu II wojny ¶wiatowej przez Hiszpaniê wiód³ szlak, którym polscy ¿o³nierze i uchod¼cy usi³owali przedostaæ siê z okupowanej Europy do Wielkiej Brytanii. Wielu z nich zosta³o zatrzymanych i osadzonych w obozach internowania lub wiêzieniach hiszpañskich. Trudno jest okre¶liæ ilu Polaków by³o wiêzionych na ziemi hiszpañskiej w okresie wojny. Historycy szacuj±, ¿e przez obóz w Miranda de Ebro - miejsce, w którym najczê¶ciej umieszczano Polaków, przesz³o ich od 1200 do 2000. Po zakoñczeniu wojny zaledwie kilkudziesiêciu by³ych wiê¼niów zdecydowa³o siê na pozostanie w Hiszpanii.
    Z grupy osób, których losy sprowadzi³y do Hiszpanii jeszcze w trakcie trwania lub po zakoñczeniu wojny, i które zdecydowa³y siê na osiedlenie w tym kraju, wy³oni³o siê dobrze zorganizowane, choæ niewielkie, ¶rodowisko polonijne. Szczególne znaczenie dla rozwoju wspólnoty polonijnej w Hiszpanii mia³ przyjazd grupy 150 m³odych studentów - w g³ównej mierze by³ych ¿o³nierzy Polskich Si³ Zbrojnych na Zachodzie, których zakoñczenie wojny zasta³o w ró¿nych krajach Europy. Byli oni stypendystami hiszpañskiej organizacji Obra Catolica de Asistencia Universitaria. Du¿a ich czê¶æ wyjecha³a po odbyciu studiów, jednak ci, którzy zdecydowali siê na pozostanie w Hiszpanii stanowili trzon wspólnoty polonijnej, a wielu z nich zasili³o elitê intelektualn± spo³eczeñstwa hiszpañskiego. W Spisie Powszechnym z 1950 roku stwierdzono obecno¶æ w Hiszpanii 258 osób polskiego pochodzenia.
    Po ¶mierci genera³a Franco polepszy³y siê relacje miêdzy PRL a Hiszpani±. Nasili³a siê wymiana handlowa, czêstsze by³y kontakty naukowe, przystêpniejsze sta³y siê ceny wyjazdów turystycznych do kraju Cervantesa. Zmiany te prowadzi³y do stopniowego wzrostu liczby Polaków odwiedzaj±cych ten kraj, a tak¿e decyduj±cych siê na pozostanie w nim. Jednak¿e dopiero w latach osiemdziesi±tych, a w szczególno¶ci po wprowadzeniu stanu wojennego zjawisko nap³ywu Polaków do Hiszpanii znacznie siê nasili³o. W ci±gu tej dekady nagle wzros³a liczba osób udaj±cych siê za Pireneje. Choæ przyje¿d¿aj±cy w tym okresie starali siê o status uchod¼cy lub azylanta, to dla du¿ej czê¶ci z nich Hiszpania mia³a byæ jedynie "krajem tranzytowym" w drodze do Stanów Zjednoczonych, Kanady lub Australii. Prawa uchod¼cze by³y jedynie form± legalizacji, niezbêdn± dla uzyskania pozwolenia na wyjazd do którego¶ z wymienionych krajów i potrzebn± do otrzymania pomocy materialnej ze strony administracji pañstwowej i organizacji charytatywnych w okresie oczekiwania na rozpatrzenie wniosku o przesiedlenie. Do 1989 roku z Hiszpanii do USA i innych krajów zamorskich wyjecha³o od 1000 do 1500 osób.
    Upadek komunizmu i przemiany z prze³omu lat osiemdziesi±tych i dziewiêædziesi±tych sta³y siê ¼ród³em kolejnej zmiany w nap³ywie Polaków do Hiszpanii. Zaostrzenie polityki emigracyjnej wzglêdem uchod¼ców z Polski w krajach zamorskich spowodowa³o, ¿e wiele z osób, które ju¿ wcze¶niej dotar³y do Hiszpanii z zamiarem udania siê za Ocean, decydowa³o siê na osiedlenie na sta³e w tym kraju. Podobnie, zmiana w nastawieniu w³adz krajów Europy Zachodniej do emigrantów z Polski spowodowa³o, ¿e wielu z nich przybywa³o do Hiszpanii, gdzie polityka wzglêdem uchod¼ców z by³ego bloku komunistycznego by³a znacznie mniej rygorystyczna. Ju¿ w tym okresie najliczniejsz± grupê stanowi³y osoby przybywaj±ce do Hiszpanii bezpo¶rednio z Polski, których celem by³ krótkotrwa³y pobyt, zarobienie zadowalaj±cej ilo¶ci pieniêdzy i powrót do kraju. Badania socjologiczne wskazuj±, ¿e wiêkszo¶æ osób dzi¶ decyduj±cych siê na wyjazd do Hiszpanii kieruje siê tymi samymi motywami. W wielu przypadkach jednak pocz±tkowe plany ulegaj± zmianie, pobyt przed³u¿a siê i znaczna czê¶æ emigrantów decyduje siê osi±¶æ za Pirenejami na sta³e. To oni stanowi± obecnie trzon ¶rodowiska polonijnego w Hiszpanii.

Liczebno¶æ i struktura demograficzna


    Od koñca lat osiemdziesi±tych liczba Polaków w Hiszpanii dynamicznie ro¶nie. Hiszpañska socjolog Maria Dolores Arnal oszacowa³a, ¿e na pocz±tku lat dziewiêædziesi±tych zbiorowo¶æ ta liczy³a oko³o 7800 osób. W ci±gu piêtnastu ostatnich lat liczebno¶æ tej grupy wzros³a przynajmniej sze¶ciokrotnie Wed³ug naszych szacunków, ca³kowita liczba obywateli polskich i osób polskiego pochodzenia posiadaj±cych obywatelstwo innego kraju, przebywaj±cych w Hiszpanii tak na sta³e jak i czasowo wynosi³a w 2005 roku od 45 do 60 tysiêcy.
    Zbiorowo¶æ Polaków zamieszka³ych w Hiszpanii jest demograficznie m³oda. Wed³ug danych meldunkowych na rok 2005, osoby w wieku 20-49 lat stanowi± oko³o 74%. Tak du¿y udzia³ osób w pe³ni wieku produkcyjnego jest ca³kowicie zrozumia³y, zwa¿ywszy na ekonomiczny charakter wspó³czesnej migracji Polaków do Hiszpanii. Kolejn± cech± tej zbiorowo¶ci jest proporcjonalna struktura p³ci. W 2005 roku kobiety stanowi³y 49% wszystkich osób obywateli polskich zameldowanych na terytorium Hiszpanii. Na uwagê zas³uguje fakt, ¿e mimo zrównowa¿enia ogólnych proporcji, mo¿na zaobserwowaæ istotne zró¿nicowanie struktury pod wzglêdem p³ci w poszczególnych kategoriach wiekowych. O ile mê¿czy¼ni przewa¿aj± w przedziale wiekowym 30-49 lat (58%), to w grupie wiekowej m³odych doros³ych (20-29 lat) kobiety stanowi± wiêkszo¶æ (55%). Podobnie rzecz siê ma w grupach obejmuj±cych osoby starsze. Niemal 60% osób z tej kategorii to kobiety. Za przypadek szczególny w tym kontek¶cie uznaæ mo¿na wyjazdy do pracy sezonowej w ogrodnictwie i rolnictwie na po³udniu Hiszpanii. W¶ród osób przyje¿d¿aj±cych w tym celu zdecydowan± wiêkszo¶æ stanowi± kobiety.

Miejsca pochodzenia i osiedlenia


    Polacy osiedlaj±cy siê w Hiszpanii w pierwszej po³owie lat dziewiêædziesi±tych pochodzili w g³ównej mierze z Polski po³udniowo-wschodniej, a w szczególno¶ci z ówczesnych województw: rzeszowskiego, tarnobrzeskiego i lubelskiego. Badania realizowane w pó¼niejszych latach stwierdzaj±, ¿e okolice Mielca, Tarnobrzega, Tarnowa pozostaj± g³ównymi obszarami, z których wywodz± siê emigranci ekonomiczni przybywaj±cy do Hiszpanii. Jednak¿e, w ostatnich latach zaobserwowaæ mo¿na wzrost liczby osób pochodz±cych z innych obszarów - regionu Dolnego ¦l±ska, Warmii i Mazur oraz Pomorza Zachodniego.
    Polacy s± obecni we wszystkich regionach Hiszpanii. Podkre¶liæ jednak nale¿y, ¿e regiony madrycki, walencjañski oraz Katalonia skupiaj± niemal 75% wszystkich Polaków. Region madrycki jest regionem, w którym przebywa ich najwiêcej. W 2005 roku mieszka³o tam 18.059 obywateli polskich - prawie po³owa wszystkich osób zameldowanych w Hiszpanii (49,5%). Wiêkszo¶æ z nich mieszka jednak poza stolic±, w miastach-sypialniach we wschodniej czê¶ci regionu sto³ecznego (miejscowo¶ci Alcalá de Henares, Coslada, Vicalvaro), a tak¿e na po³udniu (miejscowo¶ci Parla, Getafe, Mostoles, Alcorcón). O wyborze obszarów miejskich jako miejsca osiedlenia decyduje przede wszystkim ³atwo¶æ w dostêpie do ch³onnych rynków pracy oraz ni¿sze ceny wynajmu i zakupu mieszkañ. Z roku na rok ro¶nie równie¿ liczba Polaków osiedlaj±cych siê w miejscowo¶ciach wypoczynkowych nad Morzem ¦ródziemnym - w Alicante i na Wyspach Balearskich. W miejscach tych nie jest trudno o pracê w us³ugach turystycznych oraz przy budowie i konserwacji domów wypoczynkowych czy instalacji rekreacyjnych. Polacy przyje¿d¿aj±cy do prac sezonowych w rolnictwie kieruj± siê przede wszystkim do po³udniowo-zachodnich rejonów Hiszpanii, a w szczególno¶ci prowincji Huelva.

Wykszta³cenie i sytuacja zawodowa


    Wiêkszo¶æ Polaków osiad³ych za Pirenejami w pierwszych dekadach po II wojnie ¶wiatowej osi±gnê³o wysok± pozycjê spo³eczno-zawodow±. ¦rodowisko polskie wyró¿nia³o siê na tle spo³eczeñstwa hiszpañskiego wysokim poziomem kwalifikacji uzyskanym jeszcze w przedwojennej Polsce lub ju¿ na obczy¼nie. Od koñca lat osiemdziesi±tych zaobserwowaæ mo¿na stopniowe obni¿anie siê ¶redniego poziomu umiejêtno¶ci. Wed³ug Spisu Powszechnego z 2001 roku, 17% Polaków zamieszkuj±cych Hiszpaniê mia³o wykszta³cenie wy¿sze, 55% wykszta³cenie ¶rednie, 19% wykszta³cenie zawodowe techniczne i pozosta³e 20% pe³ne lub niepe³ne wykszta³cenie zawodowe. Stan ten odbiega znacz±co od sytuacji ze spisu z 1991 roku, w którym a¿ 26,5% Polaków posiada³o dyplomy uczelni wy¿szych.
    Obni¿aniu siê poziomu wykszta³cenia towarzyszy³a zmiana w charakterze zawodów wykonywanych przez polskich emigrantów. Podobnie jak wiêkszo¶æ obcokrajowców przybywaj±cych do Hiszpanii, Polacy zatrudniani s± g³ównie przy pracach fizycznych, w zawodach, które nie wymagaj± wysokich kwalifikacji i przez to charakteryzuj± siê stosunkowo niskim statusem spo³ecznym. Równocze¶nie mo¿na zauwa¿yæ, ¿e w ostatnich 15 latach nast±pi³a koncentracja polskich emigrantów w kilku zaledwie sektorach rynku pracy: budownictwie i remontach w przypadku mê¿czyzn oraz pracach domowych i rolnictwie w przypadku kobiet. Osoby nie pracuj±ce we wspomnianych dziedzinach, znajduj± zatrudnienie przede wszystkim w us³ugach - mê¿czy¼ni przy magazynowaniu i dystrybucji towarów, kobiety za¶ w handlu oraz w bran¿y hotelowej i restauracyjnej. Za przypadek szczególny uznaæ mo¿na zatrudnienie polskich specjalistów s³u¿by zdrowia. Jeszcze przed majowym otwarciem rynku pracy kilkuset lekarzy i kilkaset pielêgniarek dziêki po¶rednictwu Krajowej Izby Lekarskiej znalaz³o pracê w szpitalach i o¶rodkach zdrowia kilku hiszpañskich regionów.

Organizacje polonijne


Pierwsze organizacje polonijne, tak na skalê lokaln±, jak i nale¿±ce do ogólno¶wiatowych stowarzyszeñ polonijnych, powsta³y w Hiszpanii po II wojnie ¶wiatowej. W 1946 roku utworzono Towarzystwo Pomocy Polakom za³o¿one w Madrycie przez ks. Antoniego Liedtkego, a tak¿e Zwi±zek Akademików Polaków w Hiszpanii za³o¿ony przez polskich studentów z uczelni hiszpañskich. Do lat osiemdziesiatych powsta³o, g³ównie w Madrycie, jeszcze kilka stowarzyszeñ polonijnych. Najaktywniejsi i najbardziej twórczy przedstawiciele Polonii hiszpañskiej - poeta Józef £obodowski, Miros³aw Soko³owski, Karolina Babecka, Kazimierz Tylko utworzyli z inicjatywy rz±du hiszpañskiego polsk± sekcjê Radio Nacional de Madrid (1949-1976). Choæ audycje sekcji skierowane by³y do Polaków w kraju, to pe³ni³y równie¿ wa¿n± funkcjê integracyjn± w ¿yciu polskiej kolonii w Hiszpanii.
    Na prze³omie lat osiemdziesiatych i dziewiêædziesi±tych dzia³alno¶æ organizacyjna polskich emigrantów w Hiszpanii uleg³a znacznemu os³abieniu. Przyczyn± takiego stanu rzeczy by³o z jednej strony starzenie siê ¶rodowiska emigracji powojennej, a z drugiej strony niestabilna sytuacja ekonomiczna i prawna osób przyby³ych na nowej fali emigracji. Polepszaniu siê pozycji spo³ecznej i ekonomicznej polskich emigrantów w ostatnich piêtnastu latach, towarzyszy wzrost aktywno¶ci polonijnej. Wyra¿a siê to miêdzy innymi w coraz wiêkszej liczbie organizacji, a tak¿e coraz liczniejszym i aktywniejszym uczestnictwem Polaków w podejmowanych przez nie przedsiêwziêciach.
    Najstarsze organizacje polonijne dzia³aj± w regionie madryckim. W 1993 roku w Alcalá de Henares powsta³o stowarzyszenie Orze³ Bia³y. Zosta³o ono za³o¿one przez ludzi widz±cych potrzebê skupienia m³odej polskiej emigracji zarobkowej. G³ówne cele Stowarzyszenia to edukacja dzieci i m³odzie¿y emigrantów polskich przez podtrzymywanie znajomo¶ci jêzyka, tradycji i kultury polskiej oraz organizacja integracyjnych imprez kulturalnych i sportowych. W czerwcu 1994 roku w Madrycie, dziêki inicjatywie osób polskiego pochodzenia powsta³o Hiszpañsko-Polskie Stowarzyszenie Kulturalne Forum. G³ówne cele Stowarzyszenia to promocja kultury polskiej w Hiszpanii: koncerty artystów polskich i hiszpañskich, wieczorki literackie i muzyczne, organizacja kursów jêzyka polskiego dla Hiszpanów, podtrzymywanie znajomo¶ci jêzyka, tradycji i kultury polskiej w¶ród emigrantów i ich dzieci. W Regionie Autonomicznym Madrytu dzia³aj± równie¿: Stowarzyszenie Polaków w Hiszpanii Nasz Dom - Nuestra Casa (od 2001 roku) oraz Polonica - Stowarzyszenie Rodziców Dzieci Mówi±cych po Polsku (od 2002 roku).
    W innych regionach Hiszpanii równie¿ prowadzona jest dzia³alno¶æ kulturalna. W Barcelonie emigranci polscy skupieni s± wokó³ Stowarzyszenia Kulturalnego Kataloñsko-Polskiego (które powsta³o w 2000 roku), w Kraju Basków - wokó³ Stowarzyszenia Kulturalno Baskijsko-Polskiego Arrano-Zuria (od 1998 roku). W Fuengiroli dzia³a Klub Polski Fuengirola (od 2000 roku), na Majorce - Stowarzyszenie Polaków na Majorce (od 2002 roku), w Saragossie - Stowarzyszenie Kulturalne Polsko-Aragoñskie (od 2002 roku), na Wyspach Kanaryjskich - Zwi±zek Casa Polska Wysp Kanaryjskich (od 2002 roku), za¶ w Santiago de Compostela - Polskie Stowarzyszenie Kulturalne w Galicji (od 2006 roku). Organizacje dzia³aj±ce w Madrycie oraz w Barcelonie i na Majorce (a wkrótce i w Saragossie) prowadz± sobotnie (b±d¼ niedzielne) szkó³ki polonijne dla dzieci. Maj± one za zadanie podtrzymywanie jêzyka ojczystego w¶ród dzieci, na co dzieñ uczêszczaj±cych do szkó³ hiszpañskich.

Prasa polonijna


    Prasa polonijna pe³ni wa¿n± rolê w integracji ¶rodowisk emigracyjnych. Ju¿ w latach 1947-1948 ¶rodowisko polskich stypendystów zaczê³o wydawaæ miesiêcznik "Przed Jutrem". W latach 1955-1969 historiê i aktualne zagadnienia polityczne, spo³eczne i kulturalne zwi±zane z Polsk± przybli¿a³ wydawany w jêzyku hiszpañskim miesiêcznik "Polonia. Revista ilustrada". W latach 1966-1968 wydawano miesiêcznik "Inter Nos", maj±cy zasiêg ogólnohiszpañski.
    Pierwszym pismem skierowanym do emigracntów ekonomicznych by³, ukazuj±cy siê w latach 1993-1996, miesiêcznik "Polonia". Pismo wydawane by³o dziêki entuzjazmowi oraz wielkiemu nak³adowi si³ i ¶rodków Andrzeja i Danuty Dworskich. W marcu 1995 roku stowarzyszenie Orze³ Bia³y z Alcalá de Henares rozpoczê³o wspó³pracê z lokaln± gazet± "Diario de Alcala de Henares". Od ponad 10 lat nieprzerwanie, co tydzieñ, w gazecie tej ukazuje siê strona o nazwie "Archipelag". Wk³adka ta jest w ca³o¶ci publikowana w jêzyku polskim. Przez dwa lata od 1997 roku kap³ani z Alcalá de Henares wraz z kilkoma ¶wieckimi wspó³pracownikami wydawali biuletyn duszpasterski "Okruchy", po¶wiecony ¿yciu religijnemu na obczy¼nie. Od maja 2002 roku, dzia³aj±cy przy polskiej kapelanii w Alcalá de Henares Ruch Apostolatu Emigracyjnego rozpocz±³ wydawanie miesiêcznika "Emigrant". W latach 2002-2003 w madryckiej dzielnicy Vicálvaro ukazywa³o siê pismo "G³os Kazimierza". ¦rodowisko polonijne w Barcelonie w maju 2005 roku rozpoczê³o wydawanie "Biuletynu Informacyjnego" - o¶miostronicowej gazetki zawieraj±cej g³ównie informacje o spotkaniach i imprezach polonijnych. Od marca 2006 roku wydawanie Biuletynu zosta³o wstrzymane. W jego miejsce w kataloñskiej stacji telewizyjnej BTV, co dwa tygodnie nadawane s± kulturalne wiadomo¶ci polonijne. Od 30 wrze¶nia 2006 roku w Madrycie redagowany jest Bezp³atny Tygodnik Polaków w Hiszpanii "Swojskie Strony". Gazeta spe³nia funkcjê informacyjno-kulturaln± i rozprowadzana jest w sklepach i parafiach polonijnych we wszystkich wiêkszych miastach Hiszpanii.

Duszpasterstwo polonijne


    Od 1948 roku dzia³a w Hiszpanii Polska Misja Katolicka, która oprócz podstawowego pos³annictwa duszpasterskiego inicjowa³a ró¿nego rodzaju akcje religijne, spo³eczne oraz kulturalne. Wobec dynamicznego rozrostu spo³eczno¶ci polonijnej w latach dziewiêædziesi±tych znacznie zwiêkszy³a siê w Hiszpanii liczba o¶rodków duszpasterskich i kapelanii. W Madrycie dzia³a kapelania ksiê¿y werbistów. Oprócz dzia³alno¶ci duszpasterskiej, ksiê¿a wspieraj± akcje spo³eczne - organizuj± kursy jêzyka hiszpañskiego, pomagaj± w legalizacji pobytu. W podmadryckim mie¶cie Alcalá de Henares istnieje kapelania polska prowadzona przez ksiê¿y z Towarzystwa Chrystusowego. Pod egid± Ko¶cio³a polskiego w Alcalá de Henares dzia³a Ruch Apostolatu Emigracyjnego. Jego cz³onkowie spotykaj± siê na codziennej modlitwie, pomagaj± tak¿e w organizacji uroczysto¶ci ko¶cielnych. W Regionie Autonomicznym Madrytu msze polskie odbywaj± siê równie¿ w madryckich dzielnicach Vicálvaro i i Aluche oraz w miejscowo¶ci Móstoles. W innych regionach Hiszpanii Polacy równie¿ maj± mo¿liwo¶æ uczestnictwa we mszy polskiej: w Barcelonie, w Walencji, w Torrevieja, w Alicante oraz na Majorce, w Saragossie, w Bilbao i na Wyspach Kanaryjskich w Santa Cruz. Coraz czê¶ciej pos³ugê duszpastersk± w ¶rodkowiskach Polaków w Hiszpanii sprawuj± polscy ksiê¿a sprowadzeni do pracy w parafiach hiszpañskich, w których coraz bolesniej odczuwany jest brak powo³añ kap³añskich. S± to g³ównie ksiê¿a misjonarze powracaj±cy z pracy misyjnej w Ameryce £aciñskiej, a tak¿e kap³ani sprowadzeni z Polski na podstawie umów miêdzy diecezjami obu krajów. W wielu przypadkach praca w ¶rodowisku polskim jest wyrazem dobrej woli duszpasterzy i odpowiedzi± na wyra¿one przez rodaków zapotrzebowanie.

Inne wymiary ¿ycia polonijnego


W polskim ¶rodowisku w Hiszpanii coraz liczniejsze s± oddolne, niezinstytucjonalizowane inicjatywy podjemowane przez osoby niezrzeszone. W¶rod Polaków zamieszka³ych w Madrycie i okolicach wa¿n± instytucj± jest tzw. polski rynek, który odbywa siê w ka¿d± niedzielê na jednym z parkingów w dzielnicy Aluche. Kluczow± rolê pe³ni± w nim drobni przewo¼nicy, co tydzieñ przywo¿±cy do Madrytu polsk± ¿ywno¶æ i prasê. Polski rynek jest równie¿ miejscem kontaktów towarzyskich oraz wymiany informacji miêdzy Polakami zamieszka³ymi w regionie sto³ecznym. Z roku na rok ro¶nie liczba przedsiêbiorstw, których us³ugi i produkty przeznaczone s± przede wszystkim dla polskiego odbiorcy. W ostatnim okresie w Madrycie i kilku okolicznych miejscowo¶ciach oraz w Barcelonie i Walencji zosta³y otwarte polskie sklepy. W Madrycie za³o¿ona zosta³a równie¿ piekarnia polska. Oprócz funkcji handlowej, polskie punkty us³ugowe pe³ni± równie¿ rolê miejsc po¶rednicz±cych w wymianie informacji dotycz±cych pracy i wynajêcia mieszkania.
    Dla m³odych polskich emigrantów w Hiszpanii bardzo wa¿n± czê¶ci± ¿ycia jest sport. W Madrycie i pozosta³ych miejscowo¶ciach regionu dzia³aj± liczne zespo³y pi³karskie. S± one tworzone zarówno przy stowarzyszeniach polonijnych (na przyk³ad zespó³ pi³karski przy stowarzyszeniu Nasz Dom, zespó³ "Bia³e Or³y" przy stowarzyszeniu Orze³ Bia³y) jak i powstaj± spontanicznie, z inicjatywy pi³karzy amatorów zbieraj±cych siê, aby graæ wspólnie w pi³kê (na przyk³ad zespó³ "Chrz±szcze" z podmadryckiej miejscowo¶ci Getafe, zespó³ "Madrid" z madryckiej dzielnicy Aluche). Wiele z tych grup pi³karskich jest sponsorowanych przez Polaków prowadz±cych dzia³alno¶æ gospodarcz± w Hiszpanii. Polskie zespo³y graj± w popularnych w Hiszpanii "ligach" dzielnicowych. Co roku odbywaj± siê równie¿ mistrzostwa zespo³ów polonijnych.
    Wspó³cze¶nie, oprócz organizacji, wa¿n± rolê w wymianie informacji miêdzy Polakami w Hiszpanii, w kraju i na ca³ym ¶wiecie pe³ni± strony internetowe po¶wiêcone tematyce hiszpañskiej i emigracji do Hiszpanii. W tej chwili istniej± dwie tego typu witryny - za³o¿ona w Madrycie, w Vicálvaro www.poloniamadryt.net oraz stworzona przez polskich sympatyków Hiszpanii www.hiszpania-online.com. Strony te sta³y siê miejscem wirtualnych spotkañ hiszpañskich polonusów, osób z kraju i Polaków zamieszka³ych w innych krajach. Na stronach tych poruszane s± tematy emigracji, jêzyka hiszpañskiego i warunków ¿ycia w Hiszpanii.

    W ci±gu kilku zalewdwie dekad Polonia hiszpañska zmieni³a ca³kowicie swoje oblicze. Niewielka i niezwykle spójna ¶rodowisko powsta³e po II wojnie ¶wiatowej przeobrazi³o siê na pocz±tku lat dziewiêædziesi±tych w liczn± zbiorowo¶æ emigrantów zarobkowych., z których decyduj±ca wiêkszo¶æ przebywa³a i pracowa³a w Hiszpanii nielegalnie. Zniesienie ograniczeñ w dostêpie do hiszpañskiego rynku pracy obywateli nowych krajów cz³onkowskich w maju 2006 roku otwiera kolejny etap w dziejach polskiej emigracji do Hiszpanii. Status obywatela Unii Europejskiej pozwala korzystaæ Polakom z wiêkszo¶ci praw politycznych i spo³ecznych na równych z Hiszpanami, co mo¿e umocniæ zwi±zki emigrantów z tym krajem. Zniesieniu instytucjonalnych barier w osiedlaniu siê i poszukiwaniu zatrudnienia w Hiszpanii towarzyszy intensywny rozwój transportu, który umo¿liwia szybkie i tanie podró¿owanie. Internet i powszechnie dostêpne rozmowy telefoniczne pozwalaj± na utrzymywanie sta³ej ³±czno¶ci ze miejscem pochodzenia zarówno w wymiarze lokalnym jak i szerszym, narodowym. Czas poka¿e w jakim stopniu zmiany te wp³yn± na oblicze Polonii hiszpañskiej i formy jej dzia³alno¶ci.

_____________________________________

BIBLIOGRAFIA
1. J. Arango, Inmigración en Espana a comienzos del siglo XXI, /w/: Informe sobre la situación demográfica en Espana 2004, J. Leal Maldonado (red.), Madryt 2004, s.161-186.
2. M. Arnal, Inmigrantes polacos en Espana. El camino como concepto teórico para el estudio de la adaptación, Rozprawa doktorska, Uniwersytet Complutense, Madryt, 1998.
3. A. Banaszek, Polonia hiszpañska. Charakterystyka historyczno-spo³eczna, "Studia Polonijne", 2001, 22, s. 151-188.
4. E. Ramírez Goicoechea, La comunidad polaca en Espana. Un colectivo particular, "Revista Espanola de Investigaciones Sociológicas", 2003, 102, s. 63-92.
5. Hiszpania-Polska. Spotkania, E. E. Gonzalez, M. Nalewajko (red.), Warszawa 2003.
6. G. Makowiecka, Po drogach polsko-hiszpañskich, Kraków 1984.
7. A. Mielczarek, Información y propaganda en Polonia. Revista ilustrada (1955-1969), publicación periódica de la colonia polaca en Espana, /w/: Espana en Europa. Historia, contactos, viajes, P. Sawicki (red.), Wroc³aw 2004, s. 125-134.
8. V. Rodriguez, Los polacos en Espana. De refugiados a inmigrantes, "Estudios Geográficos", 1995, 521-546.
9. M. Stanek, Sytuacja imigrantów na hiszpañskim rynku pracy, "Polityka Spo³eczna", 2006, 7 (388), s. 22-25.
10. Studia polsko-hiszpañskie. Wiek XX, J. Kieniewicz (red.), Warszawa 2004.

Polonia Polacy w Niemczech