|
Czy z powodu niepłacenia alimentów można pójść do więzienia?
(rozmowa z Rechtsanwältin Izabelą S. Demacker)
Red. - Pani mecenas! Czy uchylanie się od płacenia alimentów jest w Niemczech konfliktem z prawem rodzinnym czy karnym?
I.S. Demacker - Według § 170 StGB (Strafgesetzbuch) uchylanie się od obowiązuku alimentacyjnego (Unterhaltspflicht) obwarowane jest sankcją grzywny (Geldstrafe) lub karą pozbawienia wolności (Freiheitsstrafe) do lat trzech. Obowiązek alimentacyjny wynika z ustawy, a w przypadku nieślubnych dzieci - z faktu prawomocnego stwierdzenia ojcostwa. Nie płacąc alimentów łamie się obowiązujące ustawodawstwo, więc i podlega się karze. Jest to więc w tym przypadku przestępstwo w dziedzinie prawa karnego!
Red. - Obowiązek alimentacyjny musi wynikać z wyroku sądowego. Jak do takiego wyroku dochodzi?
I.S.Demacker – We wstępnej fazie sprawą zajmuje sie policja oraz prokuratura, zbierając materiał dowodowy przeciwko podejrzanemu (Beschuldigter). W wyniku ich dochodzenia sąd stwierdza otwarcie postępowania i odbywa się „normalna” rozprawa sądowa, w której osoba uchylająca się od obowiązku alimentacyjnego występuje w charakterze oskarżonego (Angeklagter). Jeżeli sąd stwierdzi dopuszczenie się przestępstwa, następuje orzeczenie o karze, czyli wyrok sądowy (Urteil).
Red. - Kara za niepłacenie tych świadczeń musi być również orzeczona przez sąd. Czy postępowanie takie wszczyna się tylko na podstawie skargi matki?
I.S.Demacker – Nie, choć w praktyce przeważnie następuje skarga z inicjatywy matki, gdy ojcowie nie płacą. Sprawcą może być jednak każdy, na kim ciąży obowiązek alimentacyjny, czyli n.p. oboje rodzice lub dziadkowie. Często następuje skarga ze strony państwa, o ile musi ono łożyć na dziecko, ponieważ rodzice uporczywie nie płacą. W takiej sytuacji policja wszczyna postępowanie na wniosek podmiotu odpowiedzialnego za pomoc socjalną (Sozialamt).
Red. - Czy często orzeka się w tym przypadku karę więzienia?
I.S.Demacker – Różnie. Jeżeli sąd stwierdzi, iż oskarżony uchyla się uporczywie od ciążącego na nim obowiązku, narażając osobę, której przysługują alimenty, na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, otrzyma karę. Dłużnik alimentacyjny, czyli sprawca, musi być oczywiście obiektywnie w sytuacji finansowej pozwalającej mu na płacenie alimentów (Leistungsfähigkeit), a uchylanie się - wynikać z jego braku poczucia odpowiedzialności lub złej woli (niestety, statystycznie najczęściej są to ojcowie). Ale pomimo iż kodeks karny przewiduje grzywnę, rzadko jest ona stosowana, gdyż środki finansowe, którymi dysponuje sprawca powinny zostać przeznaczone na alimenty a nie wypełniać kasę fiskusa. Z tego też powodu najczęściej stosowaną karą jest kara pozbawienia wolności. Przeważnie - od 4 do 8 miesięcy przy czym kara zostaje z reguły orzeczona w zawieszeniu (Aussetzung der Strafe zur Bewährung), jeżeli sprawca ma „czystą kartotekę” (Bundeszentralregister BZR), czyli nie był skazany w przeszłości za takie same przestępstwa (einschlägige Vorstrafen). Zawieszenie warunkowe wykonania kary związane jest jednak z obowiązkami (Bewährungsauflagen, Weisungen) nałożonymi przez sąd jak np. dokumentacja regularnej płatności alimentów, obowiązek poszukiwania pracy, poddanie się terapii odwykowej w przypadku osób uzależnionych, jak również kontakt z kuratorem sądowym (Bewährungshälfer), o ile taki został skazanemu przyznany.
Red. - Czy te kary są zwykle skuteczne?
I.S.Demacker - Często zdarza się, iż skazany nie przestrzega nałożonych na niego przez sąd obowiązków, co może doprowadzić do odwołania warunkowego zawieszenia kary, skutkiem czego skazany musi odbyć karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Jak widać uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego nie jest bynajmniej „deliktem kawalerskim”, gdyż w razie uporczywego uchylania się można trafić do więzienia.
Red. - A jak to jest w Polsce?
I. S.Demacker - Niemiecka regulacja uchylania się od obowiązku alimentacyjnego nie jest generalnie odmienna od polskiej. Na podstawie Art. 209 § 1 k.k. (kodeks karny) sprawca podlega również karze grzywny, karze ograniczenia wolności (od 1 do 12 miesięcy, przy czym skazany zobowiązany jest w tym czasie do wykonywania prac publicznych) lub karze pozbawienia wolności. Podobnie jak w Niemczech głównym celem sankcji jest nacisk na skazanego, by łożył na utrzymanie osoby uprawnionej. Dlatego też najczęściej następuje orzeczenie kary pozbawienia wolności w zawieszeniu, by nie odbierać możliwości zarobkowania i świadczenia alimentów. Jednak grozi skazanemu również odbycie kary pozbawienia wolności, gdy uchyla się o od wykonania nałożonych mu przez sąd obowiązków.
|
